Aardappel

De aardappel is vandaag de dag een van de meest gegeten gewassen ter wereld, maar zijn geschiedenis begint ver van Europa.

Een veelzijdig ingrediënt met een wereldreis achter de rug

De knol vindt zijn oorsprong in het Andesgebied van Zuid-Amerika, waar inheemse volkeren zoals de Inca’s al duizenden jaren geleden verschillende aardappelsoorten teelden. Archeologisch bewijs toont zelfs aan dat wilde aardappelen al zo’n 10.000 jaar geleden werden gegeten.

Van Andes naar de wereld

De verspreiding van de aardappel begon in de 16e eeuw, toen Spaanse conquistadores het gewas meenamen naar Europa. Aanvankelijk werd de aardappel met argwaan bekeken, maar dankzij pioniers en botanische tuinen verspreidde hij zich snel over het continent. Vanuit Europa vond de aardappel uiteindelijk zijn weg naar de rest van de wereld, waar hij uitgroeide tot een van de belangrijkste voedselgewassen.

Andesrassen (oorspronkelijke variëteiten)

• Vroege Andesvariëteiten – Wilde en gecultiveerde soorten uit Peru, Bolivia en Chili, basis voor latere veredeling.

Europese historische rassen (vanaf 16e–18e eeuw)

Deze rassen vormden de basis voor de moderne aardappelveredeling:

• Bintje – Ontwikkeld in Nederland (1910), een van de bekendste consumptierassen.
• Eigenheimer – Klassiek Nederlands ras, populair voor koken en pureren.
• Rassen uit de 18e eeuw – De ‘Founding Fathers’ van moderne rassen, geselecteerd door Europese veredelaars en onderzocht door o.a. Wageningen University & Research

Moderne rassen (wereldwijd geteeld)

Moderne rassen zijn vaak kruisingen van Europese en Andesvariëteiten:

• Agria – Veel gebruikt voor friet en ovengerechten
• Nicola – Vastkokend, populair in salades
• Russet Burbank – Amerikaans ras, beroemd voor frietproductie
• Yukon Gold – Canadese kruising met gele kleur en romige textuur

De aardappel in de keuken

Als ingrediënt is de aardappel bijna eindeloos inzetbaar: koken, bakken, frituren, stampen, poffen — elke bereidingswijze haalt andere eigenschappen naar voren. Vastkokende rassen blijven mooi stevig, terwijl bloemige rassen ideaal zijn voor puree of krokante friet.

Recepten met aardappel

Bronnen

1. De oorsprong van de aardappel: Een reis door de geschiedenis
2. Evolutie: Nu weten we eindelijk waar de aardappel vandaan komt
3. Genetische basis van onze aardappelrassen blijkt smal maar divers

Verder lezen

1. Bintje, de populaire aardappel die tot ‘gifpieper’ werd gebombardeerd
2. Bintjes, vernoemd naar een ijverig schoolmeisje uit Friesland